Mostrando entradas con la etiqueta aragonés. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta aragonés. Mostrar todas las entradas

sábado, 26 de junio de 2010

Reunión d'a Biquipedia con l'Academia de l'Aragonés


Feba tiempos que no escribiba en o blog, que no siempre bi ha tiempo ta tot, y un muit buen motivo ta tornar-ie ye charrar astí d'a charrada que o zaguer sabado día 19 de chunio se fació en Zaragoza. Ista charrada, que estió una autentica Cumbre de l'aragonés, la convocó l'Academia de l'Aragonés, qui mos convidó á minchar en rematar, y se fació de conchunto con a mayor parte d'os almenistradors d'a Biquipedia en aragonés. Yera una primera trobata entre, d'una man, qui aprebó fa bien poquet unas nuevas normas graficas ta l'aragonés (se pueden veyer astí) y, d'atra man, qui emplega á ormino ixa normativa ta fer una enciclopedia en aragonés librement accesible en o rete. Ye decir, entre l'organo normativo de l'aragonés y a pachina mas destacata de l'aragonés en Internet, que ixo ye a Biquipedia. En total, quatre miembros de l'Academia y cinco almenistradors d'a Biquipedia.

Cal decir que estió o grupo d'almenistradors d'a Biquipedia qui presentó una serie de propuestas alternativas á o primer prochecto de normativa feito publico por l'Academia, estando unas propuestas prou treballatas, por qui a más hemos feito emplego constant d'a nueva grafía (alto u baixo a tercera parte d'os articlos d'a Biquipedia ya son en a nueva grafía, ye decir, más de 7.000 pachinas escritas en a grafía de l'Academia) y qui podemos veyer asinas chicotas cosetas que agora encara se puet correchir.

O desenvolique d'a trobada estió una maraviella. A las 12 mos trobamos en a seu de l'Academia, se facioron as presentacions de rigor y prencipiamos una charrada intensa y prou que sí muit intresant sobre a grafía, sobre l'aragonés y sobre a Biquipedia. Vivindo-ie en Barcelona, no tiengo mai a oportunidat de sentir charrar en aragonés, y a títol presonal hei de decir que ta yo estió perfecto, ixo de poder sentir quatre u cinco horas de charrada en aragonés... Sobre o conteniu, encara millor, porque os puntos d'anvista sobre a nuestra luenga y sobre os temas comuns yeran identicos, ubrindo-se asinas a puerta a enamplar en o futuro a colaboración entre l'Academia y a Biquipedia.

Charramos sobre bell unas d'as esmiendas que hebamos presentau y sobre o porqué de bell unas d'as decisions d'a propuesta provisional de grafía, y cal decir que me cuacó muito ixo de veyer l'intrés común en a nuestra luenga y tamién en as discusions (mesmo emplegando a pizarra ta escrebir palabras y variacions), en una charrada que duró a lo menos dos horas u dos horas y meya, prou que sí que bien aprofitatas y profitosas...

Dimpués, de mientres que minchabamos un buen roz con bogavant, encara continó a charrada, dos u tres horetas más de charrada cordial tornando a charrar de contino sobre as mesmas qüestions. Ye decir, en total bellas cinco horas de charrada en un ambient de gran cordialidat, que fa pensar ta l'esdevenidero en muit buenas perspectivas, con quantas oportunidatz t'a nuestra luenga... Antiparte, tamién cal destacar (dende a perspectiva d'a Biquipedia) cómo ye de diferent con atros prochectos en atras luengas, a on os suyos organos lingüisticos no paran cuenta d'os prochectos wikipedicos en ixas luengas, un reconoiximiento d'a calidat d'os nuestros contenius en contimparanza con atros prochectos wikipedicos.

A imachen ye una imachen de totz os asistents á la trobada, encara que yo no estoi en a foto. Qui fació a foto á on se me puet veyer la fació borrosa, asinas que millor dixar nomás que ista, en cuentas d'as dos que pensaba meter-ie...

domingo, 7 de marzo de 2010

A nueva grafía de l'aragonés, Biquipedia y l'Academia d l'Aragonés


Conscientment, hei preferiu dixar pasar bells días antis de charrar en iste blog d'a nueva grafía de l'aragonés que aprebó l'Academia de l'Aragonés y d'as suyas consecuencias ta los que treballamos en a Biquipedia.

Sin d'embargo, muitos d'os lectors d'iste blog no en conoixen cosa u en conoixen bien poqueta, de l'aragonés, asinas que cal prencipiar por explicar cuala cosa ye, a nuestra luenga, y cuala ye a suya situación en l'actualidat.

L'aragonés ye una luenga romanica, mesmo que as nuestras luenga mugants: o catalán á l'este, l'occitán á o norte y o castellán á l'ueste y á o sud. Sin d'embargo, tien una particularidat especial, que la esferencia d'atras luengas romances: o suyo substrato vasco, en estar en contacto historicament á l'ueste con ista luenga y, seguntes bellas teorías, estar mesmo a luenga vasca u belatra luenga amanata á ista a luenga propia d'os nuestros debantpasatos. Ixo fa que bellas construccions lingüisticas sigan prou amanatas á o vasco, u mesmo bellas d'as palabras d'a nuestra luenga en tengan ixe orichen. Cal parar cuenta que tien influyencias d'as atras luengas mugants, y tien á-saber-las d'orichen occitan, en estar muitos d'os nuestros debantpasatos d'orichen occitán y en estar ista a luenga que els charraban.

Historicament, l'aragonés, u millor dito a luenga que os lingüistas denominan navarroaragonés, d'a quala l'aragonés en ye nomás un repui, estió en os alazetz una luenga de cultura y de prestichio, dica que en o sieglo XV plegoron á la cadiera reyal d'Aragón reis d'orichen forano y castellanoparlants, que estioron qui prencipioron a labor d'a suya minorización. En adibir-se á Castiella la Corona d'Aragón, y més encara luego d'o golpe d'estato cuentra as institucions aragonesas que fació o rei Felipe II de Castiella, a presión sobre a luenga s'incrementó, dica plegar o sieglo XX con a suya carga politica de castellanización y presión sobre os fablants d'aragonés, negando mesmo a existencia d'a luenga y fendo que os suyos fablants tenesen vergüenya de charrar-lo. A Guerra Cevil y a despoblación d'as montanyas, chunto con a politica d'entibos d'a Dictadura que espulló muitos d'os lugars á on a nuestra luenga se charraba, estioron a puntilla ta l'aragonés, que en os anyos 1970 yera una luenga quasi amortata, charrada nomás que por bels mils de presonas en as altas vals perinencas, y quasi totas con muitas anyadas dencima, sin transmisión cheneracional á os suyos fillos que ya no vivivan en os suyos lugars sino en as grans capitals, aragonesas u foranas.

En ixas condicions, sin d'embargo, mientras d'a dita Transición Democratica, estioron muitos os aragoneses que prenioron consciencia d'a existencia d'ixa luenga y prencipioron una luita ta la suya recuperación, dignificación y difusión. Ixe movimiento cultural d'os ditos "neofablants", en no estar en reyalidat fablants patrimonials d'a luenga, estió l'alazet d'o I Congreso de l'Aragonés, que se celebró en 1987 en a ciudat de Uesca, y á on s'apreboron as primeras normas ortograficas de l'aragonés, que por ixo se lis diz "normas de Uesca". En ixas envueltas, as chents que parteciporon en o Congreso apreboron una ortografía menima y semplificadora de raso: os rasgos mas peculiars son la reducción d'o fonema que en quasi todas as luengas romances se representa con C u con Z á una solenca forma escrita con Z, a supresión de raso d'a letra H, y a representación d'o sonito B/V nomás que con a letra B. Ye o suenio de cualsiquier estudeyant, no bi ha garra posibilidad d'error en as trazas d'escrebir... Paratz cuenta, sin d'embargo, as dificultatz que suposa ista normativa ta l'adaptación de neolochismos, uno d'os mecanismos habituals de todas as luengas en o dito rechistro culto d'a luenga.

Bellas presonas creyoron grafías alternativas, estando a mas estendillata a grafía creyata por la Sociedat de Lingüistica Aragonesa, a dita "grafía SLA". Pero ista grafía, muito menos estendillata, teneba á mas o problema de buscar un calco d'as solucions ortograficas catalanas y d'estar una grafía que plegaba mesmo á negar a unidat d'a luenga aragonesa.

A tot ixo, os poder politicos, espanyols u aragoneses, como se diz en castellán, "ni estaban ni se les esperaba". A luenga aragonesa yera de facto una luenga alegal y os suyos fablants no teneban reconoixito dengún dreito á o suyo emplego y menos encara á la suya almostranza, encara que a clase politica castellanofablant prou que feba á-saber-las promesas... Una situación que contina dica ayere mesmo, que no estió dica finals de 2009 quan s'aprebó a Lei de Luengas d'Aragón que contempla uns dreitos menimos ta os fablants d'aragonés...

Sin d'embargo, ixe estió tamién o momento d'a gran creixencia d'Internet, y l'aragonés, alegal y quasi amortato, prenió o suyo puesto en o rete, con á-saber-las pachinas escritas en aragonés, encara que muitas con solucions graficas muit discordants, en no haber-ie garra norma ortografica definita. D'entre istas pachinas, cal destacar a pachina que ye a gran pachina de l'aragonés en o rete: a Biquipedia en aragonés.

En a Biquipedia, un chicot grupet de presonas (en a suya mayor parte neofablants, como yo mesmo) en forma altruista y voluntaria, creyoron un espacio de gran importancia ta l'esdevenidero de l'aragonés, un espacio á on charrar de fesica, de matematicas, de cheografía, de politica u d'historia, d'Aragón u forana. Creyoron a primera enciclopedia escrita en aragonés dende a Edat Meya, y á mas librement accesible á totz en o rete. Creyoron á mas una enciclopedia con prous articlos, estando una d'as comunidatz mas productivas de tot o mundo wikipedico, con una presencia en numero d'articlos, en qualidat y en quantitat muit superior á la d'una chicota luenga quasi amortata con 10.000 fablants, alto u baixo. Fendo contimparanzas con atras luengas se veye prou platero: mesma presencia en numero d'articlos que o belarruso, con 7-8 milions de fablants, u que l'occitán, con 2 milions. Debantando á luengas como l'afrikaans, con 1,5 milions, y doblando a luengas como l'rlandés, con 1,6 milions, u l'armenio, con 7 milions. Agora mesmo ocupa o puesto numero 70 entre todas a luengas, seguntes a clasificación oficial.

A sociedat cevil aragonesa y os fablants d'aragonés facioron o manifiesto de Chuntos por l'aragonés, que remató en a convocatoria d'un II Congreso de l'Aragonés, que esleyó d'entre os partecipants á los miembros de l'Academia de l'Aragonés. Ye un organismo que replega á fablants patrimonials y á neofablants, y a prous elementos d'a sociedat aragonesfablant, y que prencipió una discusión sobre as normas graficas de l'aragonés, rematando con a publicación d'una propuesta provisional, encara que estará pronto definitiva, alto u baixo con a mesma normativa. Ye important de parar cuenta en que ye un treballo feito sin incherencia politica, por os fablants d'a luenga y por as presonas que s'intresan por l'aragonés.

En a Biquipedia se fació una votación en a quala, por unanimidat, s'aprebó d'emplegar a nueva normativa dende o mesmo momento en que aparixiese, y asinas se fació. O primer treballo ye marcar totz os articlos que ya yeran escritos en as normas graficas de 1987 y dimpués cal fer un luengo treballo de revisar cadagún d'os articlos t'adequar-lo á la nueva grafía, á mas de fer muitos cambeos no vesibles ta os usuarios en pachinas complementarias: categorías, plantillas, pachinas d'aduya, etc. Cal parar cuenta que en a Biquipedia ye á on se fa a primera aplicación masiva d'a nueva grafía, en a pachina que ye á más a mas vesitata en aragonés en o rete. Asinas, no cal decir que ye un treballo que, encara que femos nomás os colaboradors habituals d'o procheuto, ye sota a vichilancia de bells miembros de l'Academia, que á ormino fan sucherencias prou que sí intresants, y que iste experimento sirve ta mostar as posibilidatz d'a nuestra luenga y tamién as capacidatz de treballo d'a nuestra comunidat. Cal que contine ista colaboración, que ufre prous perspectivas de desembolique en l'esdevenidero ta la nuestra luenga. Y cal decir tamién que cal parar cuenta de cuala ye dica agora a solenca aduya que se mos fa dende difuera d'o nuestro mundo lingüistico: qui la fa ye Amical Viquipèdia, l'asociación ta promover o prochecto chirmán en luenga catalana, a Viquipèdia en catalán.

Agora ye asinas o momento important: si charras aragonés, u si creyes que cal una enciclopedia libre en a nuestra luenga como alazet d'os materials que s'emplegarán ta una almostranza en aragonés, agora ye o momento de colaborar, cualsiquier aduya será biemplegata.

Ta ilustrar ista dentrada, he esleyito un vidio prou intresant, que se puet trobar en YouTube, y á on s'explica alto u baixo a situación de l'aragonés. Fa prou goyo ta un colaborador d'a Biquipedia y d'o suyo prochecto chirmán o Biquizionario de veyer que, quan se presenta a renaixencia de l'aragonés en o rete, as primeras pachinas web que hi amanixen son a Biquipedia i o Biquizionario. A nueit de que charra o vidio ya remató, que agora ya se veye a luz... "sin de vergonya por charrar ista fabla ... charra-me, charra, mesacha, charra-me, charra, mesache".

sábado, 18 de julio de 2009

II Biquitrobada de la Biquipedia en aragonés



El pasado sábado 11 de julio, con pleno de asistencia, se celebró la II Biquitrobada con los compañeros de la Biquipedia en aragonés, que hicimos en esta ocasión en Lérida. Fue una asistencia plenaria, como digo, ya que acudimos absolutamente todos los colaboradores habituales del proyecto (salvo el compañero y amigo Juan Pablo, que no pudo asistir por razones personales), lo que es de entrada un aspecto a destacar. Aunque los editores habituales de la Biquipedia somos pocos, por ser un proyecto (por ahora) pequeño en comparación con los gigantes, no suele ser frecuente la unanimidad en los encuentros de las wikipedias de tamaño reducido.

Puede parecer chocante que eligiéramos para la reunión la ciudad de Lérida, que como todos saben no se encuentra dentro ni del territorio aragonés ni de la zona lingüística aragonesa, pero lo cierto es que las razones para ello son de dos tipos. El más relacionado con la Historia y con la lengua aragonesas es el hecho de que Lérida estuvo durante cierto tiempo fluctuando entre su dependencia del condado de Barcelona, núcleo de los condados catalanes, o del reino de Aragón. Había por lo tanto casi las mismas posibilidades de que se hubiese integrado en Aragón como de que lo haya hecho con Cataluña. Además, la mera proximidad con los territorios de lengua aragonesa, que se encuentran muy cerca, y el hecho de que parte de los territorios aragoneses mantuvieran estrechos vínculos con Lérida (como, por ejemplo, la dependencia de muchas parroquias de la provincia de Huesca de obispado de Lérida hasta hace cuatro días) ha provocado muchas coincidencias lingüísticas y gramaticales entre el dialecto leridano del catalán y los dialectos aragoneses más próximos, como el aragonés que se habla en parte de la Ribagorza (es conocido, público y notorio que en otra parte de la Ribagorza aragonesa se habla el dialecto ribagorzano del catalán).

Y también había un motivo más prosaico: de este modo, todos los asistentes tuvieron que viajar, unos desde Zaragoza, otros desde Teruel y otros más desde Barcelona. Dicho de otro modo, para asistir a la Biquitrobada todos y cada uno de lo asistentes tuvieron que hacer un esfuerzo, lo que aún contribuye más a poner de manifiesto la importancia de la unanimidad en la asistencia.

Uno ya lleva a sus espaldas varios encuentros de colaboradores de los proyectos wikipédicos. Un primer encuentro en Barcelona, allá por el año 2007, un segundo encuentro también en Barcelona por el 2007 y un tercer encuentro en Zaragoza en 2008, además de la asistencia a las XVI Chornadas d'as Luengas d'Aragón organizadas en 2009 por la Asociación Nogará, aunque no asistí a la I Biquitrobada también en Zaragoza. Así que ya sabía la mecánica habitual: hablar, hablar y hablar. Y, cuando te cansas, seguir hablando y debatiendo. Anécdotas que se explican a los demás, comentarios sobre los proyectos de cada cual, sugerencias a la forma de enfocar los futuros trabajos comunes, propuestas para mejorar el diseño y el contenido de los artículos, etc. Además, en el caso de la Biquipedia, cómo no, hablar de la propia situación de la lengua aragonesa, nuestra herramienta de trabajo y lengua de nuestros antepasados, y de lo que para dicha lengua supone el escaparate de la propia Biquipedia, estando como está todavía falta de una gramática, un vocabulario y una ortografía normalizadas y normativizadas.

Y, como era de esperar, la Biquitrobada no defraudó. Hubo lo que comentaba antes, en cantidad y en calidad, además de hacer algún hueco para visitar la ciudad y alguno de sus monumentos. Hablamos largo y tendido á lo largo de 12 horas, que se dice pronto, y lo mejor de todo es que, a pesar detener a veces puntos de vista ligeramente diferentes sobre muchas cosas, enseguida se llegaba a un acuerdo, entre otras cosas porque todos éramos conscientes de que no estamos para perder el tiempo discutiendo nimiedades. Y, porqué no decirlo, el propio encuentro y su desarrollo propiciaban un mejor conocimiento de las personas con quienes compartimos muchas horas trabajando conjuntamente para mejorar la Biquipedia, cada uno según sus propias posibilidades y disponibilidades. No vale la pena detallar mucho más, sólo cabe esperar que lo que fuimos hablando se vaya traduciendo en la mejora del proyecto y también en un impulso para nuestra lengua aragonesa, una de cuyas presencias fundamentales en Internet viene dada precisamente por la Biquipedia.

¿Primera consecuencia de la Biquitrobada?. Pues, por ejemplo, que ya tenemos 16.000 artículos con el artículo batalla de Tergüel, creciendo pues a razón ya de casi 1.000 artículos mensuales, lo que supone 30 artículos diarios, y sin utilizar bots, es decir, herramientas automatizadas para generar cientos de artículos vacíos de contenido, sino generándolos artesanalmente, a mano y uno a uno, cuidándolos y mimándolos. Vaya, sentando las bases para una Biquipedia de más de 25.000 artículos con la calidad de una de las grandes wikipedias de 200 o 300.000 artículos. ¿Objetivo lejano?. Para nada, está a la vuelta de la esquina, tal vez para la primavera próxima. Menos el objetivo de la calidad, que ya lo tenemos cumplido, como ponen de manifiesto todas y cada una de las estadísticas de la Biquipedia en comparación con el resto de proyectos wikipédicos. De todo esto iremos hablando en los próximos meses...

La imagen que ilustra esta entrada es el cartel oficial de la II Biquitrobada, una composición del amigo Willtron, y sus créditos pueden verse aquí.

miércoles, 14 de enero de 2009

L'articlo 12.000 d'a Biquipedia en aragonés: Castiello de Lobarre



Parece que era ayer mismo cuando decíamos que la edición en aragonés de la Wikipedia, la Biquipedia, había alcanzado los 10.000 artículos, pero los Reyes Magos nos han dejado el pasado 7 de enero un regalo más, el artículo número 12.000, dedicado al castillo de Loarre (castiello de Lobarre en aragonés), que nos habla de una de las mejores obras civiles del románico aragonés, considerada como una de las principales manifestaciones del románico civil en Europa.

Prometo no sólo ampliar el artículo, muy sencillo por ahora, sino además añadir imágenes propias, aunque tendré que volver el próximo verano a hacerlas, ya que debido a una avería perdí todas las que tenía de allí. La visita una vez más a Loarre será un placer, que aderezaré además con una visita a la iglesia románica de Concilio, muy poco conocida, aunque hay por la red algunas imágenes preciosas...

Por otra parte, es interesante notar la vinculación entre la Biquipedia aragonesa y el románico: el artículo 5.000 fue, el 29 de diciembre de 2006, el Monesterio de San Chuan d'a Peña y el artículo 10.000 fue, el 21 de agosto de 2008, el Monesterio de San Per de Ziresa. Hagan sus apuestas para el artículo 15.000, que llegará para este verano, si se cumplen los promedios de 17 artículos nuevos cada día...

La imagen es procedente de Commons y los créditos de su autor pueden verse aquí. Por cierto, Ecelan es además un excelente redactor de Wikipedia, a quien tuve el placer de conocer en el último Wikiencuentro en Zaragoza (advierto que Ecelan prefirió no aparecer en las imágenes, así que él sólo las tomaba).

martes, 6 de enero de 2009

Baxando t'a escuela



En esta entrada vamos a hablar de nuestra lengua, la lengua aragonesa. Pero para hacerlo, nada mejor que escuchar una canción de la Ronda de Boltaña, titulada Baxando t'a escuela.

La canción nos habla de la vida de unos niños de un pequeño pueblecito aragonés sin maestro, que deben acudir a la escuela en un pueblo mayor, donde sí hay escuela, escuela que no siguen en su propio idioma, sino en un idioma que les es impuesto, entre golpes y burlas de sus compañeros que ya han olvidado as antigas parolas de nuestra lengua. Nos habla de la dificultad añadida por el hecho de vivir en un lugar sin luz eléctrica, donde para estudiar debe hacerse en la misma cocina, junto a los gatos que se acurrucan buscando el calor de la cocina de leña, sin olvidar las labores propias de los niños no hace tanto tiempo, como la de cuidar el ganado familiar. Nos habla de cómo los niños debían bajar a pie, por caminos embarrados, hacia la escuela, llevando en sus bolsillos la comida, ese recau de nuestra tierra, tal vez una chulla de tocino, y a sus espaldas troncos de leña para la estufa de la escuela y del maestro.

Nos habla de un tiempo que ya se fue, pero que han conocido muchos de los que nos cruzamos en las calles, de un tiempo que explica cómo y porqué nuestra lengua ha dejado de ser enseñada en las escuelas.

De regalo va una canción de esperanza que habla de Aragón, aunque significativamente esta segunda canción es en castellano. Feliz años para todos, y que por fin se escuche cantar al gallo de que habla la primera canción, en espera de una Ley de Lenguas digna que proteja y potencie el aragonés...

Para quienes nunca hayan escuchado nuestra lengua, o para aquellos a los que les cueste entender la letra, la transcribo y traduzco:

Ta Boltaña he de baxar
dende Silbes á estudiar,
o maitin prenzipia ya á dispertar.
Dando trucos con o piet,
blincaré de tres en tres,
o tozuelo me fa cuentas d'o rebés.

O morral ye plen de libros
y ficau en o pochón
o recau que en casa nuestra me dan.
A gramatica y a istoria
cheografia u relichión,
biellas pachinas ¡Que emporcadas ban!

¡Que nieba, que nieba,
a cara me se chela!
¡Á escape, á escape,
tenemos que plegar!
luego ta Boltaña
o mayestro mos carraña,
se torna prou furo
y mos clama "chabalins".

Dos bezes en os didos
m'ha trucau a palmeta
por charrar en a fabla
que ye d'o mio lugar.
Debán d'os mios amigos
que charran castellano
d'as antigas parolas
m'en fan abergoñar.

A burla m'han feito
no he estudiau muito tiempo
pos mi pai me manda
as güellas paxentar;
a fosca cozina
con os mixins denzima,
me ye imposible
poder-me conzentrar.

En rematar a clase
a brenda mos minchamos,
arredol d'a gran mesa
d'o biello profesor.
En a estufa se creman
os leños que he trayiu,
rustidas as tortetas
sapen muito millor.

De tardada y al tornar
chunto a l'Ara he de pasar
por o puent que m'endreza ta o lugar.
O camín he de puyar,
me prenzipio a xorrontar,
boi cantando y as bruxas s'en iran.

En os güellos d'a mia mai
a tristura creigo bier
mil periglos piensa puedo correr.
A mi pai en o treballo
güei le tiengo que aduyar
luego plega la ora d'ir a zenar

En a olla bulle a sopa
que acotrazia con amor
mai en fa que tot me sepa millor.
Ya en o leito cuan m'aduermo
siento en suenios o cantar
d'ixe gallo que me ba a dispertar.

EN CASTELLANO:
A Boltaña he de bajar
desde Silves a estudiar,
la mañana empieza ya a despertar;
dando golpes con el pie
saltaré de tres en tres,
la cabeza me hace cuentas al revés.

El morral está lleno de libros
y metido en el zurrón
el cocido que en mi casa me dan.
La gramática, la historia,
geografía o religión,
viejas páginas, ¡qué sucias van!

¡Que nieva, que nieva
la cara se me hiela!,
¡deprisa, deprisa!,
tenemos que llegar
muy pronto a Boltaña,
el maestro nos regaña,
se pone muy furioso
y nos llama "jabatos".

Dos veces en los dedos
me ha pegado con la regla
por hablar en la lengua
que se habla en mi pueblo.
Delante de mis amigos
que hablan castellano
de las antiguas palabras
me hacen avergonzar.

Me han hecho la burla,
no he estudiado mucho tiempo
pues mi padre me manda
las ovejas apacentar.
En la oscura cocina
con los gatos encima
me es imposible
poderme concentrar.

Al acabar la clase
la merienda nos comemos
alrededor de la gran mesa
del viejo profesor.
En la estufa se queman
los leños que he traído,
tostadas las "tortetas"
saben mucho mejor.

Al atardecer al regresar
junto al Ara he de pasar
por el puente que me lleva a mi pueblo.
El camino he de subir,
me empiezo a asustar,
voy cantando y las brujas se irán.

En los ojos de mi madre
la tristeza creo ver,
mil peligros piensa puedo correr.
A mi padre en el trabajo
hoy le tengo que ayudar;
pronto llega la hora de ir a cenar.

En la olla hierve la sopa
que prepara con amor,
madre hace que todo me sepa mejor.
Ya en la cama, cuando me duermo,
escucho en sueños el cantar
de ese gallo que me va a despertar.

Postdata: Ista dentrada ye adedicata ta os amigos d'a Biquipedia, en o umbral d'os 12.000 articlos, y tamién ta os familiars que están muit luen d'astí. ¡Goyoso 2009 ta toz!.

viernes, 22 de agosto de 2008

10.000 articlos en a Biquipedia en aragonés


Ista dentrada en o blog ye escrita en aragonés, a luenga propia d'Aragón, que yera á más á más a luenga de tota a mia familia aragonesa.

O motibo ye fazil de comprender: a Biquipedia en luenga aragonesa tien en iste momento ya 10.000 articlos. L'aragonés ye una luenga chicota, que nomás ye charrata por, alto u baxo, 10.000 fablants, por a persecuzión á que a que a estato sotsmesa y por a presión sobre os suyos fablants, que tienen a perzepzión de charrar mal cuando charran en aragonés.

Pero en a Biquipedia bi ha ya 10.000 articlos, uno por cada fablant. Ye una zifra redonda pero, á más á más, ye una zifra machica: un articlo por cada uno d'os fablants. Asinas que ya puets esleyir o tuyo articlo, si charras en aragonés.

Pero bi ha encara más. Ta comparar, bi ha más de 300.000.000 de chens que charran o castellán, pero en a Wikipedia en castellán nomás bi ha 390.920 articlos. Ye dezir, 1.000 fablants por articlo, alto u baxo. Iste feito permet de tomar conzienzia clara d'a importanzia d'istos 10.000 articlos.

Ta os 25.000!!!!

Nota: A imachen ye de Creative Commons, y a suya lizenzia y a informazión de l'autor ye aquí.